Kamica nerkowa pod lupą: jak powstaje, jak ją rozpoznać i jak jej zapobiegać?

4.12.2025

Kamica nerkowa – dwa słowa, które wywołują nieprzyjemne skojarzenia i obawy u każdego, kto choć raz doświadczył bólu związanego z tym problemem zdrowotnym. Kamienie w nerkach należą do najbardziej bolesnych stanów, jakie może przeżyć człowiek. Co powoduje ich powstawanie, jak je rozpoznać i co zrobić, aby w ogóle się nie pojawiły?

ból-lędźwi-mężczyzny-dręczy-kamienie-nerkowe

Czym jest kamica nerkowa i jak powstają?

Kamica nerkowa powstaje wtedy, gdy w moczu gromadzą się określone minerały lub sole o wyższym stężeniu niż płyn jest w stanie rozpuścić. Substancje te zaczynają łączyć się w drobne kryształy, które mogą stopniowo zrastać się i tworzyć twardą strukturę – kamień. Proces ten jest zazwyczaj bardzo powolny i bezbolesny, dopóki kamień nie zacznie się przemieszczać przez drogi moczowe. Najczęściej powstają w nerkach, ale mogą pojawić się również w moczowodach, pęcherzu moczowym lub cewce moczowej. Ich wielkość może być różna – od mikroskopijnych ziarenek do kilkucentymetrowych struktur. Jeżeli kamień pozostaje w nerce, zwykle nie powoduje żadnych dolegliwości. Jednak gdy zacznie przesuwać się w dół, wywołuje bolesną reakcję znaną jako kolka nerkowa.

Rodzaje kamic nerkowych

Nie wszystkie kamice są takie same. Ich skład chemiczny decyduje nie tylko o ich właściwościach, ale także o podejściu do leczenia i profilaktyki.

Kamica szczawianowo-wapniowa – To najczęstszy typ kamicy nerkowej. Powstaje przy nadmiarze szczawianów lub wapnia w moczu, często w wyniku odwodnienia, wysokiego spożycia soli lub niedoboru wapnia w diecie. Czynnikami ryzyka jest także spożycie szpinaku, czekolady lub czerwonego mięsa.
Kamica fosforanowo-wapniowa – Ta kamica częściej występuje u kobiet. Powstaje przy podwyższonym pH moczu i może być związana z zaburzeniami tarczycy lub stosowaniem niektórych leków. Często jest też związana z zaburzeniami metabolizmu wapnia.
Kamica struwitowa (infekcyjna) – Powstaje jako skutek przewlekłych zakażeń dróg moczowych. Kamienie zawierają magnez, amoniak i fosforan i mogą szybko rosnąć, aż wypełnią całą nerkę. Typowo pojawia się u kobiet z nawracającymi infekcjami układu moczowego.
Kamica z kwasu moczowego – Tworzy się przy wysokim stężeniu kwasu moczowego i kwaśnym pH moczu. Jest częstsza u osób cierpiących na dnę moczanową, zespół metaboliczny lub u tych, którzy mają wysokie spożycie puryn (np. z czerwonego mięsa i podrobów). Może być rozpuszczalna poprzez zmianę pH moczu.
Kamica cystynowa – Rzadki rodzaj kamicy występującej u osób z chorobą genetyczną zwaną cystynurią. To schorzenie powoduje nadmierne wydalanie cystyny z moczem, co prowadzi do formowania kamieni już w młodym wieku. Wymaga specjalistycznego leczenia i wysokiego spożycia płynów.

Objawy kamicy nerkowej

Objawy kamicy nerkowej pojawiają się najczęściej nagle i mogą być bardzo intensywne. Do najczęstszych należy ostry, kłujący lub kurczowy ból w okolicy lędźwiowej, podbrzusza lub pod żebrami. Ból często promieniuje do pachwin, moszny lub wewnętrznej strony uda. U wielu osób mogą występować również objawy takie jak nudności, wymioty, uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu czy częstsze oddawanie moczu. Typowym objawem może być także obecność krwi w moczu, co jest wynikiem mechanicznego podrażniania dróg moczowych. U niektórych osób kamica nerkowa przebiega bezobjawowo i zostaje wykryta przypadkowo podczas badania USG lub tomografii komputerowej wykonywanej z przyczyn niezwiązanych z układem moczowym. Gdy dochodzi do zablokowania dróg moczowych, może pojawić się podwyższona temperatura i dreszcze, co może sygnalizować poważną infekcję i wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej.

kobieta-na-toalecie-ból-i-uczucie-pieczenia-przy-moczeniu

Przyczyny i czynniki ryzyka

Powstawanie kamicy nerkowej jest efektem złożonego oddziaływania czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Część z nich można kontrolować poprzez styl życia, inne są związane z genetyką czy stanem zdrowia. Które z możliwych przyczyn da się wyeliminować?

Odwodnienie – Niedobór płynów jest jednym z głównych czynników wyzwalających powstawanie kamicy nerkowej. Gdy organizm nie wytwarza odpowiedniej ilości moczu, substancje odpadowe w nim się zagęszczają i łatwiej krystalizują.
Dieta bogata w sól i nadmiar białka – Wysokie spożycie sodu zwiększa ilość wapnia w moczu, co sprzyja powstawaniu kamieni. Nadmierne spożycie białek zwierzęcych z kolei podwyższa poziom kwasu moczowego i obniża pH moczu.
Niedobór wapnia w diecie – Paradoksalnie, niskie spożycie wapnia może prowadzić do powstawania kamicy szczawianowo-wapniowyej. Bez wapnia w przewodzie pokarmowym szczawiany są w większej ilości wchłaniane do krwi, a następnie wydalane przez nerki.
Nadwaga – Nadwaga wpływa na poziom różnych substancji w moczu, w tym kwasu moczowego. Zwiększa również ryzyko insulinooporności, która zmienia pH moczu i sprzyja powstawaniu kamicy.

Możliwości leczenia

Leczenie kamicy nerkowej zależy od wielkości, położenia i składu kamienia. W przypadku mniejszych kamieni często stosuje się leczenie zachowawcze – pacjent powinien dużo pić, otrzymuje leki przeciwbólowe oraz zalecenie do regularnej aktywności fizycznej, aby kamień mógł wydostać się w sposób naturalny.

W przypadku większych kamieni lub tych, które utknęły w drogach moczowych, stosuje się metody inwazyjne. Najczęstsze jest kruszenie kamieni falą uderzeniową lub usunięcie kamienia przez cewkę moczową za pomocą cienkiego instrumentu. W przypadku bardzo dużych lub nawracających kamieni konieczna może być interwencja chirurgiczna. Po usunięciu kamienia istotne jest określenie jego składu i dopasowanie profilaktyki do konkretnego typu kamienia.

Możliwe powikłania kamicy nerkowej

Jeżeli kamica nerkowa nie zostanie w porę wyleczona, może prowadzić do powikłań. Najczęstsze to zablokowanie odpływu moczu, co powoduje obrzęk nerki i silny ból. Gdy dołączy do tego infekcja, może dojść do ciężkiego zapalenia dróg moczowych, które może prowadzić aż do urosepsy – stanu zagrażającego życiu. Długotrwałe problemy z kamieniami mogą uszkadzać tkankę nerkową i prowadzić do obniżenia funkcji nerek. Przewlekłe tworzenie się kamieni może także oznaczać, że w organizmie obecne jest nieleczone zaburzenie metaboliczne lub przewlekły stan zapalny, wymagający kompleksowego leczenia.

Suplementy diety, które mogą pomóc

W terapii, a przede wszystkim w profilaktyce kamicy nerkowej, kluczową rolę odgrywa nie tylko dieta i nawodnienie, ale także niektóre suplementy diety. Odpowiednio dobrana suplementacja może pomóc utrzymać równowagę minerałów w moczu, zmniejszyć kwasowość środowiska, zapobiegać łączeniu się kryształów i wspierać naturalne płukanie dróg moczowych. Po które warto sięgnąć?

Cytrynian potasu – Cytrynian pomaga rozpuszczać kryształy wapnia w moczu, zmniejsza kwasowość środowiska i zapobiega łączeniu się soli. Jest szczególnie skuteczny w przypadku kamicy szczawianowej i moczanowej. Suplementacja cytrynianem potasu jest często elementem leczenia farmakologicznego.
Cytrynian magnezu – Magnez wiąże szczawiany i tym samym zapobiega powstawaniu kryształów. Osoby z niedoborem magnezu są bardziej podatne na kamicę, ponieważ ich mocz nie usuwa skutecznie nadmiaru szczawianów. Forma cytrynianowa dodatkowo wspomaga neutralizację kwaśnego moczu.
Witamina B6 – Pomaga obniżyć poziom szczawianów w moczu, przez co redukuje ryzyko powstawania kamicy szczawianowo-wapniowej. Jej niedobór jest powiązany z zaburzeniami metabolizmu kwasu glioksalowego, z którego powstają szczawiany.
Mniszek lekarski – Silny naturalny diuretyk, który stymuluje pracę nerek, zwiększa produkcję moczu oraz wspiera wydalanie minerałów, zanim zdążą się skrystalizować. Wspiera również pracę wątroby, co jest ważne dla całkowitego procesu wydalania toksyn i produktów przemiany materii.
Sok z cytryny – Często wspomina się także o piciu wysokiej jakości soku z cytryny (dzięki zawartości cytrynianów). Pojawia się również mniej tradycyjna metoda, czyli picie Coca-Coli w połączeniu z cytryną. Ten ludowy sposób jest szeroko omawiany na forach internetowych, jednak jego skuteczność pozostaje co najmniej wątpliwa i z pewnością nie powinien zastępować metod leczenia potwierdzonych medycznie.

##KATEGORIE##4 https://www.natima.pl/kamica-nerkowa/

świeży-sok-cytrynowy-w-szklance

Zdrowe nerki zaczynają się od świadomości

Kamica nerkowa to nie tylko epizod bólu – jest sygnałem ostrzegawczym, że w organizmie dzieje się coś nieprawidłowego. Często jest skutkiem długotrwałych błędów żywieniowych, niewystarczającego nawodnienia i zaniedbań w profilaktyce. Dobra wiadomość jest taka, że zmiana nawyków, dokładna diagnoza oraz odpowiednia dieta po operacji kamieni nerkowych czy w profilaktyce mogą znacząco zmniejszyć ryzyko nawrotów. Współczesna medycyna oferuje dziś szerokie możliwości leczenia oraz analizy składu kamieni, co pozwala dopasować profilaktykę do konkretnego pacjenta. Podstawą zdrowia jest jednak świadomość. A ten pierwszy krok właśnie zrobiłeś.

FAQ – kamica nerkowa

Jakie są pierwsze objawy kamicy nerkowej i kiedy pojawia się kolka?

Kamienie mogą nie dawać żadnych objawów, dopóki nie zaczną się przemieszczać w drogach moczowych. Typowa kolka to nagły, bardzo silny ból w okolicy lędźwiowej, często promieniujący do pachwiny, z nudnościami lub wymiotami.

Kiedy ból przy kamicy nerkowej wymaga pilnej pomocy lekarskiej?

Jeśli pojawia się gorączka, dreszcze, osłabienie, nasilone wymioty lub podejrzenie zablokowania odpływu moczu, to może oznaczać infekcję i ryzyko powikłań. W takiej sytuacji nie zwlekaj z konsultacją, bo zakażenie przy zastoju moczu może być groźne.

Dlaczego nawodnienie jest kluczowe w profilaktyce kamieni w nerkach?

Przy niedoborze płynów mocz staje się bardziej zagęszczony, a minerały łatwiej krystalizują i tworzą zalążki kamieni. Regularne picie rozcieńcza mocz i „wypłukuje” drogi moczowe, zmniejszając ryzyko łączenia się kryształów.

Czy dieta bez wapnia pomaga na kamienie szczawianowo-wapniowe?

Zwykle nie, bo zbyt mała ilość wapnia w diecie może zwiększać wchłanianie szczawianów z jelit i podnosić ich poziom w moczu. Lepszym kierunkiem jest ograniczenie nadmiaru soli i dopasowanie diety do typu kamieni po analizie ich składu.

Jakie produkty najczęściej zwiększają ryzyko powstawania kamieni?

Często problemem jest wysoka ilość soli i nadmiar białka zwierzęcego, które wpływają na stężenie wapnia i kwasu moczowego oraz pH moczu. U części osób znaczenie mają też produkty bogate w szczawiany (np. szpinak czy czekolada), zwłaszcza przy niskim nawodnieniu.

Czy suplementy mogą realnie pomóc w profilaktyce kamicy nerkowej?

Mogą być wsparciem, ale zawsze powinny pasować do typu kamieni i wyników badań, a podstawą pozostaje nawodnienie i dieta. Najczęściej omawia się cytrynian potasu, cytrynian magnezu i witaminę B6, bo mogą wpływać na wiązanie szczawianów i równowagę kwasowo-zasadową moczu.